Bibliotheek Neude

Bibliotheek Neude is de centrale bibliotheek van Bibliotheek Utrecht. Ze zit sinds 2020 in het voormalige hoofdpostkantoor aan de Neude, een rijksmonument in de stijl van de Amsterdamse School. Iedereen mag binnenlopen, ook zonder pas. Om te lenen heb je wel een lidmaatschap nodig.

Het gebouw: van postkantoor naar bibliotheek

Het hoofdpostkantoor is ontworpen door architect Joseph Crouwel jr. De bouw begon in 1919 en het gebouw werd in 1924 opgeleverd. Het staat op een historische plek. Rond 1400 stond hier het Ceciliaklooster en daarna was het tot 1911 de Rijksmunt. Een plaquette in de hal herinnert eraan dat hier in 1852 de eerste Nederlandse postzegel werd gedrukt.

In 2011 sloot het postkantoor. Daarna ontstond het plan om de centrale bibliotheek erin te vestigen. Inwoners steunden dat massaal. Het actiecomité Bieb op Neude haalde zo'n 14.000 handtekeningen op. In 2015 tekende de bibliotheek een overeenkomst met verzekeraar a.s.r., de eigenaar van het pand, en in 2017 begon de verbouwing.

De opening stond gepland op 13 maart 2020, maar ging door de coronapandemie niet door. Vanaf 11 mei 2020 ging de bibliotheek in fases open. In hetzelfde gebouw openden ook horeca en boekhandel Broese.

Wat je moet zien

De grote hal is het hart van het gebouw. Hoge, paraboolvormige bogen dragen het dak. Daarnaast zijn er een paar details die je makkelijk mist:

• Zes beelden van arduin in de hal, gemaakt door beeldhouwer Hendrik van den Eijnde. Vijf stellen de werelddelen voor, elk met een bijpassend dier. Het zesde beeld staat voor handel en welvaart.
• De twee leeuwen bij de ingang, ook van Van den Eijnde. Ze zaten niet in het eerste ontwerp en kwamen er later op verzoek van Utrechters.
• De grote klok in de hal, gemaakt door De Porceleyne Fles.
• Het glas-in-loodraam boven de ingang, van Richard Roland Holst.
• Stenen postduiven en giraffenhalzen met posthoorns, kleine verwijzingen naar de oude functie. In de rondleiding worden ze aangewezen.

Hedendaagse kunst

Naast de oude bouwkunst heeft Neude vijf vaste kunstwerken van Utrechtse kunstenaars: Jan Willem Deiman, Frank Halmans, Daan Paans, Jop Vissers Vorstenbosch en Maarten Baas. Het opvallendste is de lichtreclame Intellectual heritage van Maarten Baas boven de ingang. Daarnaast zijn er wisselende tentoonstellingen.

Wat kun je er doen?

• Lenen en lezen: de grootste collectie van Bibliotheek Utrecht, met veel lees- en werkplekken op meerdere verdiepingen. Tips voor een rustige plek vind je bij studeren in de bibliotheek.
• Informatiepunt: spreekuren over taal, digitale zaken, overheid, geld, werk, gezondheid en wonen. Ook zonder lidmaatschap.
• Voorlezen: elke week is er een voorleesmoment voor kinderen.
• Huis van Actief Burgerschap: op de begane grond een plek voor bewoners die zich inzetten voor buurt of stad, opgezet met VSBfonds.
• Neude11: de zalen van Neude worden verhuurd voor congressen, presentaties en voorstellingen. De opbrengst steunt de bibliotheek.
• Eten en drinken: op de begane grond en de tweede verdieping zitten horecazaken. Handig als je er een middag gaat werken.

Rondleiding

De bibliotheek organiseert rondleidingen van ongeveer een uur door het voormalige postkantoor. Je hoort over de bouwstijl en de kunst, en je ziet de beste lees- en werkplekken. Aanmelden en data vind je op de pagina van Bibliotheek Neude.

Praktische tips

• Neude ligt in de binnenstad, op loopafstand van Utrecht Centraal. Met de fiets ben je er meestal sneller dan met de auto.
• Het gebouw is toegankelijk voor bezoekers met een beperking. De bibliotheek beschrijft op haar site welke voorzieningen er zijn.
• Op drukke dagen zijn de werkplekken snel bezet. Wie in de bibliotheek wil studeren, reserveert vooraf.
• Een plattegrond is te downloaden op de site, handig omdat het gebouw groot is.

Veelgestelde vragen

Sinds wanneer zit de bibliotheek in het postkantoor aan de Neude?

Sinds mei 2020. De opening was gepland op 13 maart 2020, maar door corona ging de bibliotheek pas vanaf 11 mei 2020 in fases open.

Wie heeft het postkantoor aan de Neude ontworpen?

Architect Joseph Crouwel jr. ontwierp het gebouw in de stijl van de Amsterdamse School. Het werd gebouwd tussen 1919 en 1924 en is een rijksmonument.

Moet ik lid zijn om Bibliotheek Neude te bezoeken?

Nee. Iedereen mag binnenlopen, lezen, rondkijken en naar het Informatiepunt. Een lidmaatschap heb je nodig om te lenen en om werkplekken te reserveren.

Kun je een rondleiding krijgen in Bibliotheek Neude?

Ja. Er zijn rondleidingen van ongeveer een uur over het gebouw, de kunst en de collectie. Kijk op de site van Bibliotheek Utrecht voor de data.