ZB Bibliotheek van Zeeland (Middelburg)

De ZB Bibliotheek van Zeeland is de openbare bibliotheek van Middelburg en Vlissingen, en via bibliobussen ook van Veere en Noord-Beveland. Tegelijk is de ZB de wetenschappelijke bibliotheek van Zeeland en de provinciale ondersteuningsinstelling voor de Zeeuwse bibliotheken. De hoofdvestiging staat aan de Kousteensedijk in Middelburg. Tot 18 jaar is lid zijn gratis, en vanaf 1 november 2026 ook voor jongeren tot en met 27 jaar.

Locaties

Veere en Noord-Beveland hebben geen vaste bibliotheekvestiging. De ZB verzorgt daar de bibliotheekfunctie met bussen, die langs de dorpen rijden. De ColumBus doet ook dienst als rijdende schoolbibliotheek. Op de site van de ZB staat een overzicht van haltes per dorp of stad.

Geschiedenis en gebouw

In de jaren tachtig besloten de provincie Zeeland en de gemeente Middelburg om meerdere bibliotheken samen te brengen in één nieuw gebouw. Het ging om de Provinciale Bibliotheek (die in de Abdij zat), de Openbare Bibliotheek aan de Molstraat met filiaal Zuid, de Zeeuwse Centrale Muziekbibliotheek en de Provinciale Bibliotheekcentrale. Het nieuwe gebouw aan de Kousteensedijk, ontworpen door architect Piet Dekker, ging in januari 1985 open. Koningin Beatrix opende het officieel op 24 april 1985. Het staat op de plek van de vroegere ijzergieterij Boddaert.

Daarna veranderde de organisatie nog vaak:

• 1992: de Technische Bibliotheek Zeeland wordt opgenomen.
• 1 oktober 2015: de Zeeuwse Bibliotheek fuseert met Scoop tot ZB Planbureau en Bibliotheek van Zeeland.
• 1 juli 2021: het Planbureau gaat over naar de HZ (Hogeschool Zeeland) als HZ Kenniscentrum; de organisatie heet vanaf dan ZB Bibliotheek van Zeeland.

Wie oudere bronnen leest, komt dus de namen Zeeuwse Bibliotheek en ZB Planbureau tegen. Het gaat om dezelfde instelling.

Zeeuwse collecties

De ZB beheert het Zeeuws Documentatiecentrum, de grote verzameling boeken, documenten en beeldmateriaal over Zeeland. Een deel daarvan is digitaal:

• Krantenbank Zeeland, met meer dan twee miljoen pagina's Zeeuwse kranten vanaf 1758;
• Beeldbank Zeeland, met historisch beeldmateriaal over de provincie;
• Tijdschriftenbank Zeeland, met tijdschriften vanaf 1769.

Verder zijn er bijzondere collecties zoals oude kinderboeken, bladmuziek en Zelandica. Voor landelijke kranten en boeken is Delpher van de KB de aanvulling. De ZB is ook de bibliotheek van University College Roosevelt in Middelburg.

Diensten

• Taalhuis Walcheren, voor hulp bij taal en digitale vaardigheden; zie Taalhuis.
• Informatiepunt Digitale Overheid, zie Informatiepunt Digitale Overheid.
• Cursussen en workshops, onder meer voor computer en tablet, met korting voor leden.
• Studie- en werkplekken, wifi, computers, printen, kopiëren en scannen. In november en december is Middelburg 's avonds langer open voor wie wil studeren.
• Zaalverhuur: tien zalen in Middelburg voor zakelijke en culturele bijeenkomsten.
• Programma's zoals Taaldag, Klimaatweek, Wetenschapsdag en Black Achievement Month.

Lidmaatschap

Vanaf 1 november 2026 hanteren de ZB, Bibliotheek Oosterschelde en Bibliotheek Zeeuws-Vlaanderen dezelfde abonnementen. Jeugd tot 18 jaar is gratis, inclusief de online Jeugdbibliotheek. Jongeren van 18 tot en met 27 jaar lenen gratis fysieke boeken, maar zonder online bibliotheek. Volwassenen kiezen voor een maand- of jaarabonnement. Lees meer bij kosten van een lidmaatschap.

Veelgestelde vragen

Wat betekent ZB?

ZB stond oorspronkelijk voor Zeeuwse Bibliotheek. Sinds 2021 heet de organisatie officieel ZB Bibliotheek van Zeeland.

Heeft Veere een bibliotheek?

Veere heeft geen vaste vestiging. De ZB rijdt met bibliobussen langs de dorpen in Veere en Noord-Beveland.

Kan ik bij de ZB oude Zeeuwse kranten lezen?

Ja. Via de Krantenbank Zeeland lees je online meer dan twee miljoen pagina's Zeeuwse kranten vanaf 1758. Het Zeeuws Documentatiecentrum zit in het gebouw in Middelburg.

Wie heeft het ZB-gebouw ontworpen?

Het gebouw aan de Kousteensedijk is ontworpen door architect Piet Dekker en werd in 1985 geopend.